Zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych osobowych (RODO) Administrator Danych Osobowych (ADO) ma obowiązek przestrzegania zasad ochrony danych osobowych, w tym zachowania ich poufności oraz niedopuszczenia do ich nieuprawnionego ujawniania. RODO wprowadziło standardy w zakresie ochrony prywatności w Unii Europejskiej, a także wpłynęło na wiele aspektów przetwarzania, w tym gromadzenia i przechowywania informacji. Jednym z kluczowych obowiązków ADO jest zagwarantowanie, że dane osobowe, które przetwarza, są odpowiednio zabezpieczone przed dostępem osób nieuprawnionych. To oznacza, że ADO powinien wdrożyć odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, które zapewnią wysoki poziom bezpieczeństwa danych, tak aby minimalizować ryzyko ich nieautoryzowanego ujawnienia, utraty lub uszkodzenia. […]
Monitoring wizyjny w pomieszczeniach, w których są wykonywane świadczenia zdrowotne: RPO wystąpił do Ministra Zdrowia
30 czerwca 2024 | Lidia Mucha
Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej[1], obowiązująca od 6 września 2023r.[2], poszerzyła możliwość stosowania monitoringu wizyjnego w pomieszczeniach niektórych podmiotów wykonujących działalność leczniczą, w których udzielane są świadczenia zdrowotne. W odpowiedzi na zmianę przepisów, jak i ich praktyczne stosowanie, do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi pacjentów, których zdaniem nowe przepisy nadmiernie ingerują w prawo do prywatności oraz ochronę danych osobowych. Z tych względów, Rzecznik Praw Obywatelskich, wystąpił do Ministra Zdrowia nakreślając wątpliwości prawne co do ww. przepisów[3].
![](https://ilawit.rodo.ostrowski.legal/wp-content/uploads/2023/05/07_03_2023.png)
Aktualny stan prawny
O monitoringu wizyjnym w działalności leczniczej pisaliśmy już wcześniej <LINK>. Wówczas, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed nowelizacją która weszła w życie 6 września 2023r., kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą mógł określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji:
- pomieszczeń ogólnodostępnych, jeżeli przemawiały za tym względy bezpieczeństwa personelu oraz pacjentów,
- pomieszczeń w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów jeżeli wynikało to z przepisów odrębnych.
W aktualnym (nowym) stanie prawnym, do wyżej wskazanych przypadków, został dodany przepis, z którego wynika iż kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może podjąć decyzję o zastosowaniu monitoringu, poprzez uregulowanie tej kwestii także w regulaminie organizacyjnym, w pomieszczeniach w których są udzielane świadczenia zdrowotne, jeżeli jest to konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa – w przypadku szpitali, zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładów rehabilitacji leczniczej i hospicjów.
Porównując wcześniejszy stan prawny z aktualnym, podkreślenia zatem wymaga, iż w zakresie wskazanym powyżej, w pomieszczeniach wskazanych podmiotów, w których są wykonywane świadczenia zdrowotne monitoring może być stosowany bez konieczności posiadania ku temu podstawy prawnej w odrębnych przepisach.
Wybrane wnioski z wystąpienia RPO
Rzecznik Praw Obywatelskich w swoim wystąpieniu podkreślił m.in. to, iż zgodnie z wcześniejszymi przepisami, monitorowanie pomieszczeń, w których były wykonywane świadczenia zdrowotne, miało swoje oparcie w odrębnych przepisach prawnych. Ponadto, jak podkreślił Rzecznik Praw Obywatelskich, monitorowanie tych pomieszczeń było rozumiane jako możliwość bieżącego podglądu bez nagrywania, co potwierdza także wcześniejsze brzmienie ustawy o działalności leczniczej, która dawała podstawy do nagrywania obrazu z monitoringu wizyjnego wyłącznie w przypadku pomieszczeń ogólnodostępnych. RPO skupił się także na kwestii tego, iż w odczuciu pacjentów, nowa regulacja daje kierownikom placówek medycznych zbyt dużą swobodę decyzyjną i nie pozostawia pacjentom możliwości odmowy wyrażenia zgody na monitorowanie udzielania świadczenia. Przyjęta regulacja może tym samym stać w sprzeczności z przepisami gwarantującymi pacjentom prawo do intymności, godności oraz prywatności. Pacjenci podnoszą także i mają zastrzeżenia, iż w praktyce, dostęp do nagrań obrazu z monitoringu, mają osoby także spoza personelu medycznego, na przykład pracownicy ochrony lub z działów technicznych.
Bardzo ciekawym i wartym uwagi jest także zawarty w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek, oparty na rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego [4], z którego wynika iż do stwierdzenia, że zachodzi podstawa do przetwarzania danych wrażliwych (a takimi danymi są dane obejmujące m.in. monitorowanie pacjenta i realizacji świadczenia na jego rzecz), konieczne są trzy warunki: 1) ustawa wprost upoważnia określony podmiot do przetwarzania danych wrażliwych, 2) upoważnienie ma charakter szczegółowy, 3) upoważnienie stwarza pełne gwarancje ochrony danych. Ponadto, z rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż unormowanie ustawowe musi cechować zupełność, w tym ustawa powinna określać w sposób szczególnie precyzyjny warunki przetwarzania danych dotyczących strefy intymności jednostki.
Przedkładając wyżej poruszone kwestie na nową regulację w zakresie monitorowania pomieszczeń, w których realizowane są świadczenia zdrowotne, faktycznie uzasadniony jest wniosek, iż jest ona niewystarczająca i stoi w sprzeczności z prawami pacjentów. Co prawda, w przepisie jest zawarty warunek, iż monitoring w tych pomieszczeniach jest możliwy, jeżeli jest to „konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa”, a rejestracja obrazu ma odbywać się „uwzględniając konieczność poszanowania intymności i godności pacjenta, w tym przekazywanie obrazu z monitoringu w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych czynności fizjologicznych, potrzebę zastosowania monitoringu w danym pomieszczeniu oraz konieczność ochrony danych osobowych”, to jednak tak ogólne zwroty należy uznać za niewystarczające. Doprecyzowując, w mojej ocenie, to zbyt daleko idące, aby wyłącznie placówka medyczna decydowała, czy zastosowanie monitoringu jest konieczne w procesie leczenia lub do zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta. Decydujący głos powinien mieć w tym zakresie pacjent, a przepisy powinny umożliwić mu odmowę monitorowania przebiegu świadczenia. Monitoring wizyjny nie stanowi bowiem niezbędnej i potrzebnej do wykonania samego świadczenia zdrowotnego aparatury, co tym bardziej rzutuje na wątpliwość, jak rozumieć przesłankę konieczności jego zastosowania w procesie leczenia. Podobnie klaruje się kwestia względów bezpieczeństwa – to wskazane, aby możliwość zabrania głosu w tej w tym zakresie miał także pacjent. Ponadto, przepisy powinny wyraźnie doprecyzować ww. przesłanki, w tym wyjaśniać co należy poprzez nie rozumieć bądź (co najmniej) jakie są kryteria ich ustalania. Ponadto, dostęp do nagrań personelu ochrony lub technicznego powinien być maksymalnie limitowany i dookreślony przepisami, a tam gdzie jest to możliwe – wyłączony.
Tytułem podsumowania: autor niniejszego artykułu popiera inicjatywę Rzecznika Praw Obywatelskich. Przedstawione w wystąpieniu RPO argumenty oraz wątpliwości są istotne i zdecydowanie zasługują na uwagę. Pełna treść wystąpienia jest dostępna pod tym LINKIEM.
![](https://ilawit.rodo.ostrowski.legal/wp-content/uploads/2022/05/lidkanew.png)
[1] ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
[2] ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw
[3]Monitoring w gabinetach lekarskich? Wystąpienie do Ministra Zdrowia – wystąpienie dostępne po linkiem: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-monitoring-pomieszczenia-swiadczenia-zdrowotne-mz, ostatni dostęp 29/06/2024r. g. 11:16
[4] Wyrok z dnia 20 stycznia 2015r., sygn. akt K 39/12
Wpis nie stanowi porady ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa oraz ma charakter wyłącznie informacyjny. Stanowi wyraz poglądów jego autora na tematy prawnicze związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prasowych. Kancelaria Ostrowski i Wspólnicy Sp.K. i autor wpisu nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych na jego podstawie.